Afsluiting Straat van Hormuz onderstreept belang van windenergie voor Nederlandse energiezekerheid

De recente escalatie in het Midden-Oosten en de tijdelijke afsluiting van de Straat van Hormuz maakten opnieuw duidelijk hoe kwetsbaar het mondiale energiesysteem is. Via deze zeestraat verloopt normaal gesproken ongeveer 20% van de wereldwijde oliehandel en bijna 19% van het LNG-transport. De verstoring leidde in korte tijd tot prijsstijgingen en leveringsonzekerheid, ook in Europa. DMEC analyseerde de mogelijke gevolgen. Daaruit blijkt onder meer dat hoe groter het aandeel windenergie op land en op zee is, hoe kleiner de impact van internationale gasmarkten op Nederlandse elektriciteitsprijzen wordt.

Waar olie en gas afhankelijk zijn van internationale handelsroutes, pijpleidingen en verzekerbare zeevaart, geldt dat volgens de analyse van DMEC voor windenergie niet. Elektriciteit uit Nederlandse windparken wordt lokaal opgewekt en is niet gevoelig voor internationale blokkades of geopolitieke spanningen rond transportcorridors zoals Hormuz.

Volgens DMEC-functioneert hernieuwbare energie daardoor niet alleen als klimaatoplossing, maar ook als een vorm van structurele risicoreductie in het energiesysteem. Landen met een hoog aandeel hernieuwbare elektriciteit bleken tijdens de recente crisis minder gevoelig voor prijsschokken dan landen die sterk leunen op gas en olie-importen.

De studie laat tegelijkertijd zien dat ook landen met veel hernieuwbare opwek nog steeds geraakt kunnen worden door fossiele prijsschokken. In Europa blijft aardgas vaak de prijsvormende factor op de elektriciteitsmarkt. Dat was zichtbaar tijdens de Hormuz-crisis, waar gasprijzen snel opliepen en doorwerkten in de stroomprijzen.

Voor Nederland betekent dit dat verdere uitbreiding van windenergie essentieel is om het aantal uren waarin gas de elektriciteitsprijs bepaalt terug te dringen. Hoe groter het aandeel wind op land en zee, hoe kleiner de directe impact van internationale gasmarkten op Nederlandse elektriciteitsprijzen.

DMEC vergelijkt de kosten van noodmaatregelen, zoals strategische olievoorraden, LNG-noodcontracten en tijdelijke subsidies, met structurele investeringen in hernieuwbare energie. Volgens de studie vragen fossiele crises telkens om hoge, kortetermijnuitgaven, terwijl investeringen in hernieuwbare energie langdurige stabiliteit bieden.

Ook voor Nederland is dat relevant. Vertraging in de uitrol van windenergie vergroot de afhankelijkheid van dure LNG-importen en noodsteun bij toekomstige crises. Versnelling van windprojecten is daarmee niet alleen een klimaatkeuze, maar ook een economische.

De analyse benadrukt dat zowel wind op zee als wind op land een rol spelen. Offshore wind levert grote volumes elektriciteit en draagt bij aan Europese energieautonomie, maar vraagt ook om robuuste toeleveringsketens voor staal, aluminium en specialistische offshore infrastructuur, juist materialen die tijdens de Hormuz-crisis onder druk stonden.

Wind op land is sneller te realiseren, vergt minder complexe ketens en levert direct elektriciteit op plekken waar die wordt gebruikt. Daarmee kan wind op land op korte termijn bijdragen aan het verminderen van gasgebruik en het vergroten van de veerkracht van het Nederlandse energiesysteem.

De afsluiting van de Straat van Hormuz maakt volgens DMEC duidelijk dat energiezekerheid niet los kan worden gezien van de energietransitie. Elektrificatie en hernieuwbare opwek zijn geen langetermijnambities voor later, maar noodzakelijke voorwaarden om het energiesysteem bestand te maken tegen geopolitieke schokken.

Voor Nederland betekent dit dat duidelijke, stabiele randvoorwaarden nodig zijn voor de verdere uitrol van windenergie. Heldere normen, voorspelbaar beleid en tijdige investeringen in netinfrastructuur zijn essentieel om het energiesysteem minder kwetsbaar te maken voor internationale crises.